Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu pracy wprowadzający nową definicję mobbingu oraz zmieniający zasady odpowiedzialności i dochodzenia roszczeń z tego tytułu. To jedna z najistotniejszych zmian w obszarze ochrony pracowników w ostatnich latach.
Najważniejsze zmiany w projekcie
Projekt przewiduje m.in.:
▪️ Nową, doprecyzowaną definicję mobbingu – jako uporczywe i powtarzalne działania wobec pracownika.
▪️ Obiektywną ocenę zachowań – znaczenie ma to, czy działania naruszają prawa lub godność pracownika, a nie subiektywna intencja sprawcy.
▪️ Wyraźne wskazanie, że mobbing może pochodzić od przełożonych, współpracowników, podwładnych lub grupy osób.
▪️ Rozszerzenie odpowiedzialności – za mobbing uznane ma być również nakazanie podejmowania wobec pracownika działań spełniających jego przesłanki lub zachęcanie do nich.
▪️ Wyraźne rozróżnienie między mobbingiem a dozwolonym zarządzaniem – uzasadniona, merytoryczna i właściwie wyrażona ocena pracy, w tym egzekwowanie obowiązków czy konstruktywna krytyka, nie stanowi mobbingu.
▪️ Wzmocnienie obowiązków pracodawcy w zakresie przeciwdziałania mobbingowi.
▪️ Ułatwienie dochodzenia roszczeń przed sądem pracy.
▪️ Minimalne zadośćuczynienie – nie niższe niż 6-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.
▪️ Prawo regresu pracodawcy – pracodawca, który wypłacił pracownikowi zadośćuczynienie lub odszkodowanie, będzie mógł dochodzić zwrotu tych środków od osoby, której działania stanowiły mobbing.
▪️ Szerszą ocenę sądu – w sprawach o mobbing sąd będzie każdorazowo badał również, czy doszło do naruszenia innych dóbr osobistych pracownika (art. 111 Kodeksu pracy).
Dlaczego ta zmiana jest tak istotna?
Dotychczasowa definicja mobbingu była w praktyce trudna dowodowo. W wielu sprawach problemem było wykazanie długotrwałości, uporczywości lub określonego celu działań sprawcy.
Projekt nowelizacji ma uprościć konstrukcję przepisu i zwiększyć skuteczność ochrony osób doświadczających przemocy w środowisku pracy. Kluczowe znaczenie ma odejście od koncentrowania się na intencji sprawcy oraz wyraźniejsze określenie zakresu odpowiedzialności.
Jednocześnie ustawodawca jednoznacznie rozróżnia mobbing od uzasadnionego zarządzania pracą – co porządkuje granice między przemocą a prawem do egzekwowania obowiązków pracowniczych.
Rola Dobrej Fundacji w procesie zmian
Jesienią 2024 roku to Dobra Fundacja zainicjowała nowelizację Kodeksu pracy w obszarze mobbingu. Autorski projekt zmian został przedstawiony podczas debaty zorganizowanej w grudniu 2024 roku w Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wspólnie z Wicemarszałkinią Sejmu Monika Wielichowska.
Od początku Dobra Fundacja wskazywała, że dotychczasowa definicja mobbingu jest nieprecyzyjna i w praktyce utrudnia skuteczną ochronę osób doświadczających przemocy w miejscu pracy. Przyjęcie projektu przez rząd stanowi istotny etap w procesie systemowej zmiany.
Rok temu rozpoczęły się konsultacje społeczne projektu ustawy przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Co dalej?
Projekt nowelizacji trafi teraz do dalszych prac parlamentarnych. W toku prac sejmowych możliwe są poprawki, a ostateczny kształt przepisów zostanie ustalony na etapie procedury legislacyjnej.
Dobra Fundacja będzie monitorować kolejne etapy prac nad ustawą.
Pełna treść projektu ustawy wraz z uzasadnieniem dostępna jest tutaj.
